Tesla, Model S'i ve hemen hemen aynı platform üzerine kurulmuş Model X'i artık dolu dolu 5,5 yıldır seri üretiyor. Ancak buna rağmen bu hafta artık üretimi oturmuş araçlarında teslim tarihlerinin uzayacağını duyurdu. Bu duyuruda 'artan talep' kelimesi kullanılmış olsa da 5 senedir piyasada olan bir araca olan talebin akşamdan sabaha iki katına çıkmayacağını biliyoruz. Artık yeni Model S ya da Model X siparişi veren birisi için teslim süresi 1,5-2 ay civarlarından 5+ aya çıktı. Peki neden olabilir? İhtimalleri ve webde dönen dedikodu kazanını birlikte inceleyelim;

A) Artan Talep

Tesla'nın da resmi ağızdan söylediği bu. Herkes Model 3'ün piyasaya çıkışı ile Model S/X talebinde düşüş bekliyordu. Hatta Model 3 üretimi talebin yanına bile yaklaşamayacak şekilde üretilirken bunun sıkıntılı bir durum oluşturacağını söyleyenler de vardı. Ama aksi oldu. Tesla Model 3 ile birlikte firmanın ismi daha çok anılmaya, daha göz önünde olmaya başladıkça eski modeller için de sipariş artmaya devam etti. Üstelik 2017 Q4 raporlarında Model S/X'de 2012'den beri kullanılan 18650 formatında olan pillerde tedarik sorunu olduğu ve bu yıl sadece 100,000 adet Model S/X kadar 18650 tedarik edebileceklerini söylemişlerdi. Bu da haliyle siparişler 2018'de hızlı giderken senin ikinci yarısında pilsiz kalmamak için üretim hızında bir azaltılmaya gerçekten gidilebilmiş olma ihtimalini kuvvetlendiriyor. Gerçekten de Dünya'da pil arzında genel bir sıkıntı mevcut ama elektrikli araba devrimi yaygınlaştıkça bunun olacağını zaten biliyorduk. Bütün devler piyasaya yeni elektrikli araçlarını çıkartma yarışında. Bu konuda tedarik zinciri en eski, en büyük ve en gelişmiş olan Tesla bile limitleniyorsa kalanları siz düşünün.

B) Model 3 Üretimi

Bildiğiniz gibi Model 3'ün üretim hızını artırma çabaları son hız devam ediyor. Model S/X bantlarının bir kısmını da Model 3 bandına çevirip otomasyon darboğazları çözülene kadar 'yarı otomatik' süren ve programın kaç seferdir gerisinde kalan Model 3 programına can suyu sağlanmak istenmiş olabilir. Önümüzdeki günlerde Model 3 üretimlerinde göze çarpan bir üretim hızlanması görebiliriz. Ama bunu zaten görmemiz lazım.

C) Federal Vergi İadesi Teşviği Bitişi

ABD'de olup bizde olmayan bir elektrikli araba teşviği var biliyorsunuz. ABD Federal Hükümeti her otomobil markasının ilk 200,000 elektrikli otomobili için müşterilerine 7500$ vergi iadesinde bulunuyor. Tesla da bu 200,000 rakamına çok yaklaştı. 200,000. aracın teslim edildiği çeyrekten sonraki ikinci çeyrekte bu vergi iadesi oranı yarıya inecek, bir sonrakinde tekrar yarıya inecek ve o andan bir yıl sonra tamamen bitmiş olacak. Haliyle Model 3 hayali kuran ama üretimin bir türlü beklenen noktaya gelememesinden ötürü bu teşvikten yararlanamamaktan korkan bir sürü insan var. Tesla da Model S/X üretimini kasıtlı olarak yavaşlatarak bu konuda ufak bir çakallık ile yardımcı oluyor olabilir. Ama ben sanmıyorum çünkü o zaman aynı gecikmeleri ABD hariç pazarlarda da görmezdik, ancak görüyoruz. Bugün sıfır km bir Model S siparişi verseniz Temmuz 2018'den önce Türkiye'de alamıyorsunuz.

D) Makyaj / Yenileme

Tesla Model S'in içi piyasaya çıktığı 2012 yılından beri aynı. Üstelik yeni çıkan Model 3'teki pek çok basit özelliğin Model S'e de gelmesi yıllardır isteniyor. Dış görünüş olarak da Model S'te 2016 ortasında yapılan 'burun makyajı' hariç çok yenilik olmadı. Bu yavaşlamayı Model S'e ve belki Model X'e ciddi bir iç/dış ama özellikle iç yenilemesi geliyor diye yorumlayan çok var.  Bu yenileme sırasında batarya tasarımı olarak da komple 18650 pilleri kullanımından Model 3'te kullanılan 2170'e geçiş olabileceği spekülasyonlar arasında. Ama ben çok sanmıyorum. Model 3'te mevcut meşhur darboğaz batarya üretimi. Model 3'ün kendisinin üretimi de Tesla'nın başını bol bol ağrıtıyor. Bu durumdayken Tesla başına bir de Model S'in baştan aşağı yenilenmesini almaz, sanmıyorum. Evet artık kasa eskimeye başladı ve yenilik zamanı geldi ancak 2019 ortasından önce böyle birşeye kalkışmak Teslayı çok zorlayacaktır. Kaldı ki 18650 pillerinde tedarik sıkıntısı olsa da 2170'de de fazlası yok. 2170 hem yetiştirilemeyen Model 3'te hem de Tesla Enerji ürünlerinde kullanılıyor. Yakında Model S ve X'te ufak bir iç tasarım yeniliği görebiliriz ama baştan ayağa yenilik beklemek hayal olur.

Emir'in Yorumu

Benim fikrime göre durum B ve A şıklarının karışımı. Ağırlıklı olarak B şıkkı çünkü tamamen yüksek talepten dolayı üretim kısılmasındansa opsiyon paketleri değiştirilip ufak bir zam ile marjlar artırılıp talep dengelenebilirdi. Bu da sürekli negatif finansal tabloları ile dikkat çeken Tesla'nın işine gelirdi. Ancak Tesla, Model 3 üretimini hızlandırmak zorunda. Ayrıca yakın zamanda Model 3 üretim hızı haftalık 2500'e ulaşacak ve bu Tesla tarihinde hiçbir araçta daha önce yakalanmamış bir hız. Hiçbir zaman o fabrikada o oranda araç üretmedi. Haftalık 2500'de kalınmayıp 5000'e devam edileceği ve bu aşamada kalite kontrolün de çok önemli olduğu düşünülürse Model S/X üretim bandı kapasitesi ve insan gücünden faydalanmayı istemek marjları artırma fikrinden daha cazip. Aynı 'tarihi değişiklik' durumu Model S sonrası Model X üretimi başlarken de Tesla ilk kez birden fazla arabayı aynı anda yapacak derdi ile vardı. Keza hem hız hem kalite kontrol anlamında dertli geçen ilk üretim yılı ardından Model X rayına oturmuştu. Şimdi de hacmi ve gecikmeleri ile aynı endişeyi Model 3 verse de 'resmi seri üretiminde' ilk yılını 5 ay sonra dolduruyor. Takipteyiz. Heyecanlıyız.