2017'yi bitirdik. 2017'nin bitişi ile TeslaTurk.com da 3. yaşını bitirdi. Tam 3 senedir((15 gün sonra ilk yazının 3. senesi olacak)) sizlerle burada elektrik...

2017'yi bitirdik. 2017'nin bitişi ile TeslaTurk.com da 3. yaşını bitirdi. Tam 3 senedir sizlerle burada elektrikli otomobil yazıyor, çiziyor, tartışıyoruz. Siteyi kurduğumdan beri Türkiye'de elektrikli arabalar 'her an uçabilir' modda ve beklenen o gün bir türlü gelemedi. Hele Tesla'nın ülkeye resmi olarak girişi siteyi kurduğum dönemde çok yakınken artık tam bir yılan hikayesine döndü.

TeslaTürk'ün bugün geldiği noktaya gelmesini yazmaya başlarken açıkçası beklemiyordum, o yüzden tüm takipçilerime de teşekkür ediyorum. Bildiklerimi, ilgi alanımı Türkçe kaynak yok iken burada aktarayım yazayım derken 3 senede milyonlarca okuyucuya ulaştım, yazıdan çok video ilgisi olması sebebiyle başlattığım YouTube kanalı da milyon izlenmeye yaklaştı, Türkiye'nin tek elekrikli otomobil kulübü olduk ve 2018'e başlarken 100'den fazla aktif elektrikli otomobil kullanıcımız var. Üstelik her gün konuştuğum pek çok insan benim yazdıklarımdan cesaret alarak elektrikli otomobil sahibi olmuş.

İnsanların elektrikli otomobil kullanımı konusunda cesaretlendirilmesi önemli. Bu cesaretlendirmede en önemli iki etmen var;  yanlış bilinen doğruları kırmak, anlatmak ve altyapı gelişimi ile desteğin kuvvetlenmesi ile cesaret vermek. Bunun ilk kısmını ben zaten elimden geldiğince video/yazı/tanıtım ile yapıyorum. Ama ikinci kısmı, yani 2018 için beklenen altyapı gelişmeleri ile resmi destekleri bu yazıda anlatacağım. Tek tek, herhangi bir önem sırası olmaksızın, elektrikli otomobiller ile ilgili planları olanları inceleyelim bakalım.

Otomobil
1) Borusan Oto

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
2017'de Türkiye'de Elektrikli Araba Almak yazımda daha önce tartıştığım gibi Türkiye'de elektrikli araba satışında en önemli engel bayilerin kendisi. Pek çoğu kendi markalarının elektrikli modellerini - marka üzerinde yurtdışındaki gibi tutturulması gereken filo ortalama emisyonu kotası olmadığı için - getirmiyor. Borusan Oto biraz BMW AG'nin 'i' markası konusunda ittirmesi, biraz kendi isteği biraz da prestij beklentisi ile 3 senedir elektrikli otomobil satan bir distribütor. 2014'de BMW i3 satışına çok iddialı başlamıştı ama bugün hala elektrikli otomobilleri ile ilgili çok bilgili, veya satmaya istekli personeli yok. Kendim bir BMW i3 kullanıcısı olarak 2014'de keşfedilmiş olması gereken kronik bir hatayı ben keşfettim, bu hatayı onlara anlatana kadar bir hayli uğraştım. Ama tabi bu başka yazı konusu. Özetle bence Borusan Oto bu işi oldukça 'vasat' olarak yapıyor olmasına rağmen en azından yapması sebebiyle ülkenin en iyi elektrikli otomobil satan distribütörü. 
2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri

2018'in ikinci yarısında yakında çıkacak olan Jaguar iPace'i de Türkiye'de hevesli bir şekilde satmak istediklerini duyurmaları ümit verici. Jaguar iPace hem rekabetçi fiyatı, hem Jaguar lüksü hem de 90kWh bataryasının getireceği ~400km menzili ile heyecan uyandırıcı. Satışı hem ülkede bilincin artmaya devam edeceği hem de kendisinden dolayı şarj altyapısı yatırımı geleceğinin habercisi. 2 aya kadar da yeni makyajlı BMW i3 ve BMW i3S'i de satacaklar. 2018 sonuna doğru ise Jaguar iPace ile birlikte 120Ah, yani 350km menzilli, BMW i3'ler de gelmeye başlayacak. Çok bilgili olmasalar da en azından istediğinizde karşınızda bulabileceğiniz bir muhattap var. 'Boşverin size Clio verelim' takımı değiller. 2018'de bol şans!

2) Renault

 

2017 Renault ZOE ZE40! [Otoban Testi, BMW i3 Kıyası, İnceleme]
Renault ZOE ZE40 incelemem. İzlemek için tıklayın.

Renault ZOE ZE40 ile ilgili yaklaşık 15 ay önce, tanıtımı sonrası, çok hevesliydim. Çünkü Renault zamanında Türkiye'de ürettiği ilk %100 elektrikli otomobili Fluence ZE'yi bu pazarda satmak için çaba harcamıştı ve onlar da 'en azından satanlar' kümesindeydi. Benim de DMA Basic kiram kafa kafaya bitiyordu, Ocak 2017'de satışa çıkan arabayı en geç Mart-Nisan 2017'de almak istiyordum. Ayda 3 sefer Renault Türkiye'yi arayarak her yere telefonumu bırakmış olsam da ZOE ZE40 alma isteğim ile ilgili satışa aylar önce başlamış olmasına rağmen hala daha beni aramadılar! Ben ise bu arada ikinci el bir BMW i3 sahibi oldum.  İyi ki de olmuşum. 2017'de Elektrikli Otomobil Almak yazımda Renault Türkiye'nin yaşadığı travmayı ve neden artık elektrikli otomobil satmayı aslında istemediğini anlatmıştım. Bu mantık hala devam ediyor.

Ülkeye ithal edilmiş tüm yeni Renault ZOE ZE40'lar bomboş, taksi boşluğunda. Çünkü taksi filosu projesi dahilinde getirilmiş ama o da suya düşmüş. Yurdun dört bir yanından 'boşverin ZOE'yi, buyrun Clio 1.5'e' vakaları duyuyor, biliyorum. Bu arada da dolu ZOE almak isteyen elektrikli otomobil sevdalıları ise Renault Türkiye'yi aşsa bile fiyat hayal kırıklığı ile karşılaşıyor kurdan ötürü. ZOE gibi bir arabaya o fiyata kıyamaz noktada tıkanıp kalıyorlar. Bu biraz global ölçekte Renault'nun geri kalmışlığı. Çünkü ZOE her yönden 2018'in gerisinde bir otomobil. Tek artısı bataryasının büyük olması ile Türkiye şarj altyapısızlığı ortamında şarja müsait olması. (şebeke elektriğinde 3 faz 32A, yani 22kW'dan tamamen faydalanabilmesi sebebiyle) Yoksa DC şarj döneminde artık 50kW yavaş kabul edilirken bizim 22kW'a yarabbi şükür dememiz tamamen yokluktan.

2018'de Renault'dan hiçbir şey beklemiyorum. Yeni bir araçları da gelmeyecek, ZOE'yi de daha tanıtarak satmaya başlamayacaklardır. 

3) Nissan

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
2018 Nissan Leaf

Nissan Leaf 2011'de çıkmış olması ve fiyatının erişilebilir noktada olmasından ötürü Dünya'nın bugüne kadar en iyi satmış %100 elektrikli otomobili. Türkiye'de bir tane bile yok. Bu aralar yeni kasa Nissan Leaf çıktı. Fiyat ve pratiklik olarak çok mantıklı seviyede. Türkiye pazarında bu yeni kasanın satılacağı dedikoduları dönüyor olsa da ben görmeden inanmam. Nissan'ın merkezden bir baskısı olmadığı sürece burada satmayacaklardır. Zaten Nissan'ın pek çok modelini satmıyorlar Türkiye'de. Cevap de vermiyorlar. Onlardan da 2018'de çok şey beklemiyorum desem yeridir.

4) Hyundai

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
%100 elektrikli versiyonu ile Hyundai Ioniq bugün alabileceğiniz en mantıklı otomobillerden birisi. Ama Hyundai Türkiye aynı endişelerden ötürü toplaşıp gitsek, özellikle istesek dahi Ioniq'in tamamen elektriklisini satmayacakmış. Bırakın onu Plug-in Hybrid versiyonunu bile satmayacaklarmış. Fişe takılan şeylerden bu kadar korkutan şey nedir bilmiyorum ama markanın çıkarttığı en iyi işlerden birini burada satmamak kendileri için ayıp. Kısa vadeli düşünüp elektrikli otomobil anlatmak, desteklemek için yatırıma girmeme isteklerini gözler önüne seriyor. Keşke daha açık fikirli bakıp daha cesaretli olabilselerdi. Maalesef 2018'de onlardan da bir şey beklemiyorum.

Hyundai ise marka olarak ise uçmaya devam ediyor. Ioniq dediğim gibi çok başarılı. Üzerine bu sene Hyundai Kona %100 elektrikli SUV çıkacak, bir ihtimal de daha büyük bataryalı Ioniq çıkabilir.

5) Opel

2018 için hiçbir şey beklemediğim bir başka marka. Opel Ampera-e pek çok takipçiye 60kWh batarya ve fiyat ile çok mantıklı gelse de Avrupa için bile ölü doğmuş bir proje. Opel'in GM'den Peugeot'ya satılması ile yeni satılan 3 arabadan 1inin elektrikli olduğu Norveç'te dahi 'sipariş almayın' talimatı verildi bayilere. O yüzden Türkiye Opel'den dizel otomatik yeni modeller hariç hiçbir şey beklemeyin 2018'de.

6) Tesla

Türkiye'nin en çok elektrikli otomobil satan markası, ama Türkiye'de yoklar. Ümidimiz sürekli var. 2015'de iş ilanları açılmış, ofis aranmaya başlanmışken önce Tesla'nın kendi içinde büyümesini yavaşlatması, sonra 15 Temmuz, sonra AB ile çekişmeler ve gergin siyasi ortam derken hala yoklar. Yine de 2018 ile ilgili ümidimiz hiç olmadığı kadar fazla. Gersan ile Tesla'nın bir NDA imzaladığı haberini yapmıştık. Elon Musk'ın Türkiye ziyareti sonrası bizim pazar ile ilgili heyecanlı olduklarını ve elbet bir gün gelmek zorunda olduklarını da hesaba katınca 2018 sonuna kadar Tesla Superchargerların artık Türkiye'de olmasını bekliyorum. 2018 sonu ya da 2019 başından itibaren de resmi satış ve servis gelir. İstanbul'da başlatılmış olan Tesla Taksi projesinin yarattığı farkındalik dahi Tesla'nın dikkatini çekti. Onlar geldiğinde yukarıda bu şikayet ettigim bayilerin tutumu da değişecektir mecburen. Şimdi sallanan ve tüketiciyi umursamayan otomobil bayileri Tesla satışa başladığında elektrikli otomobili önemsemek 'zorunda' kalacak. 

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri

Tesla Model 3'ün teslimleri ABD'de artık hız kazanmış olsa da bir sürpriz olmadığı sürece 2018 içinde Türkiye'ye gelmesini beklemiyorum. İlk rezervasyon yapanlardan biri olarak 2019'un ilk üç ayında bekliyorum kendi arabamı. Ama 2018 Tesla ve Türkiye beklentim kesinlikle Supercharger ve Tesla satışlarının Türkiye için daha da artması. 2018'i de Superchargerlarımız açılmadan bitirirsek sürpriz olur hatta, o kadar yakınız.

Şarj
Otomobil kısmı biraz iç karartıcı geçmiş olabilir ama şarj kısmında durum hiç öyle değil. Şarj altyapımız gittikçe yaygınlaşıyor. 2018'de büyük eksiğimiz olan DC şarj istasyonlarının sayısı da artacak. Heyecanlandırıcı şeyler oluyor.

1) eŞarj

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
Türkiye'nin en eski şarj operatörü. 2011'de Fluence ZE ile başlayan hareket ile kuruldular, durgun günler geçirdiler ama 2018'de hala ayaktalar. Üstelik ülkenin en büyük şarj ağı da onların. Hem de Türkiye genelinin aksine gayet güzel bir operasyonları var. Her şey vaad ettikleri gibi çalışıyor, olası bir problemde karşınızda muhattap da bulabiliyorsunuz.

eŞarj bugüne dek AVM, Otel gibi yerlerde AC şarj istasyonları ile yayıldı. Yayılmak güzel olsa da elektrikli otomobil kullanımında halka açık AC şarj sürekli muhtaç olunan birşey değil. Evinize kurduracağınız istasyon ya da evde otoparktaki herhangi bir priz bile şehiriçi kullanımda iş görüyor. Halka açık olanlar 'AVM'ye geldim madem full doldurayım' mantığında oluyor genelde. Asıl ekmeğin olduğu ve uzun yol gidebilmek için mecbur olunan sistem ise DC şarj. DC şarjlar 1 saatte ortalama 250-270km arası şarj edebiliyor. Ancak AC istasyonlara göre 10 kat daha pahalı ve kuracak yer bulması elektrik kapasitesi anlamında daha zor.

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri

eŞarj 2017'nin sonuna doğru Aytemiz ile anlaşarak ilk DC şarj istasyonunu Bursa yolundaki Aytemiz Petrol istasyonuna kurdu. Bundan önce DC istasyonlar tüm ülkede sadece Borusan Otolarda bulunan ve yalnız BMW i3'ün kullanımına izin verilen teşvik/promosyon amaçlı istasyonlar.(Tam 5 tane) eŞarj 2018'in ilk 3 ayı bitene kadar 7 adet daha DC şarj istasyonunu uzun yol noktalarına, petrol istasyonu ve dinlenme tesislerine, kuracağını açıkladı bile. Türkiye'nin en yaygın operatörü olarak 2018'de onlardan beklentim büyük. Tesla kullanıcılarının 'imkan verilse' uzun yola gideceklerini artık biliyorlar ve bunu görebilip yatırımlarını DC'ye kaydırmış olmaları büyük artı.

2) Zorlu Enerji

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
Türkiye'nin en büyük enerji şirketlerinden Zorlu Enerji CEO'su Sinan Ak da bir TeslaTurk üyesi. Kendisinden direkt aldığımız bilgiye göre onlar da DC şarj ile ilgili çok heyecanlı. 2018'de kendi DC istasyonlarını kurmaya başlayacak, saatlik Tesla kiralama hizmetlerini başlatacak ve uzun vadede ithalat olmayan kendi DC şarj istasyonlarını üretecekler. Üstelik Tesla Powerwall/PowerPack ürünlerini kapsayan Tesla Enerji'nin Türkiye Distribütörlüğünü aldılar. TeslaTurk üyelerinden Powerwall istekleri Sinan Bey'e çığ gibi akıyor bile.

Zorlu Enerji'yi de DC istasyon ihtiyacını görmeleri ve kararları anlamında kutluyorum. 2018'de kendilerinden beklentim büyük.

3) Voltrun

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
Yeni şarj istasyonu yapımcımız. Çok uzun yıllardır Ar-Ge yapıyor olsalar da Zebra Elektronik bünyesinden henüz geçen sene resmi olarak çıkan Voltrun elektrikli otomobil devirmini direkt yurtdışında yaşıyor. Ellerindeki teknoloji Türkiye'nin elektrikli otomobilde bulunduğu noktadan çok daha ileride. İstasyonlarının tamamı kendi tasarımları ve imalatları. Kendi yapımı olduğu için eŞarj veya diğerlerinin ithal ettiklerinin aksine daha esnek ve maliyet konusunda daha avantajlı. Üstelik yaptıkları her istasyon akıllı. Yani evinize bile kursanız internete bağlı olan istasyon ile enerji çekimini, kullanımı sürekli olarak görüntüleyebiliyorsunuz. Voltrun, Petrol Ofisinin e-Power projesini yapmanın yanında kısa zamanda birçok ev tipi ya da halka açık istasyon kurdu bile. Hala daha çok sessiz evrelerinde olsalar da Danimarka'da bir üniversite ile ortak kazandıkları hibe doğrultusunda 350kW güçte CCS/strong><strong imalatı üzerinde çalışıyorlar. Yani; 'akıllı' olmayan istasyon yapmamaları, DC şarjda 2 sene sonrasını görerek hareket etmeleri, yerli imalat ve ArGe olmaları ile şüphesiz en iyi işlerden birini yapıyorlar. 2018 beklentim büyük.

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
Voltrun'ın yaptığı Petrol Ofisi e-Power istayonu açılışı.

4) Gersan

2018'de Türkiye'de Beklediğim Elektrikli Otomobil Gelişmeleri
Minik elektrikli otomobil pazarımızın eŞarj ile birlikte en eski oyuncularından birisi. Onlar da kendi istasyonlarını yapıyor olsalar da modelleri biraz eski ve hantal kalmıştı. Ama en son yaptıkları 'Tesla ile antlaşma' atağı sonrası kendilerinden beklentiler çok arttı. Antlaşmanın tam kapsam ve anlamını hala daha bilmiyoruz. Sıkıştırmama rağmen bir laf da alamadık ağızlarından. Ama tahmin ettiğimiz gibi Superchargerların Türkiye ayağının kurulmasında payları olacaksa umarım bir an önce olur. Onlardan da diğer herkes gibi bir DC atılımı bekliyorum 2018'de.

5) Greenway

Daha yeni ve sessiz oyunculardan biri Greenway. Adını Renault ZOE ile ilgilenmemişseniz duymamanız çok normal. Renault Mais ile birlikte yeni Renault ZOE satışını yapıyor, bir yandan Renault ZOE taksi ağı kuruyor, bir yandan da bu ağ için kendi AC istasyonlarını kuruyorlar. ZOE'ci olarak doğal olarak tüm istasyonları maalesef AC olsa da www.plugshare.com 'dan kontrol edebileceğiniz gibi şehiriçi istasyon sayımızı bir hayli artırdılar. Üstelik kendilerinden alacağınız anahtarlık şeklinde RFID ile birlikte Greenway üyeliğiniz ile eŞarj ve Voltrun istasyonlarını kullanabiliyorsunuz. Tabii üye olmayı becerebilirseniz... Çünkü bir internet siteleri dahi yok, ZOE almak isteyenler veya alanlar aracılığı ile yayılıyorlar. Sadece AC yaptıkları için ve tanıtımda bir hayli pasif oldukları için 2018'de en az beklentim onlardan var ama sürpriz de yapabilirler. 
Özetlersek...
"2018 Türkiye'de elektrikli arabanın yılı olacak ve herkes elektrikliye geçecek!!!" filan gibi bir iddiam tabii ki de yok. Ama heyecanlandırıcı gelişmeler otomobil cephesinde olmasa da şarj cephesinde var. Tesla'nın pazara girişi satışlar ve bilgi anlamında çok kritik olacak. Az da olsa bunun 2018 sonunda gerçekleşmesi ihtimali var.

2018 Türkiye'de DC şarjın yılı olacak gibi duruyor. Pazarı ve gelişmeleri yakından takip etmek için bizi buradan, YouTube'dan, Instagramdan ve Twitter'dan takip etmeyi unutmayın. Bol elektrikli, sıfır emisyonlu mutlu yıllar dilerim!